DOI: 10.15199/59.2024.4.1
Autorzy: GRZEGORZ BOROWIK, ANNA FELKNER, ADAM KOZAKIEWICZ,
Streszczenie: Artykuł porusza zagadnienia związane z cyberbezpieczeństwem we współczesnym świecie, ukazując zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty nowoczesnych technologii. Autorzy opisują główne zagrożenia w cyberprzestrzeni, takie jak złośliwe oprogramowanie, ataki hakerskie, naruszenia prywatności oraz technologie deepfake. Przedstawiono przykłady technologii, które mogą być wykorzystywane w sposób zarówno konstruktywny, jak i destrukcyjny. Podkreślono znaczenie rozwoju sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego w doskonaleniu środków bezpieczeństwa, jednocześnie zwracając uwagę na nowe wyzwania, jakie te technologie przynoszą. Artykuł akcentuje także konieczność edukacji oraz zwiększania świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście współpracy międzysektorowej i adaptacji programów nauczania do dynamicznie zmieniających się wymagań rynku. Przedstawiono rolę zaawansowanych technologii, takich jak blockchain i kryptografia kwantowa, w kontekście przyszłych zagrożeń oraz potrzebę wprowadzenia nowych, odpornych na ataki systemów zabezpieczeń. Autorzy podkreślają również, że kluczowe jest znalezienie równowagi między środkami bezpieczeństwa a prawem do prywatności oraz nieustanne dostosowywanie strategii ochrony do szybko ewoluującego krajobrazu zagrożeń technologicznych i geopolitycznych.
Słowa kluczowe: cyberbezpieczeństwo, ochrona prywatności, sztuczna inteligencja, kryptografia, blockchain, technologie kwantowe, przetwarzanie języka naturalnego, DDoS, deepfake
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.2
Autorzy: KRZYSZTOF WALKOWIAK, ALEKSANDRA KNAPIŃSKA, PIOTR LECHOWICZ
Streszczenie: W ostatnich latach ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój sieci teleinformatycznych są metody uczenia maszynowego. Wynika to głównie z dużej konkurencji na rynku usług sieciowych, co pociąga za sobą bezustanną potrzebę jednoczesnego usprawnienia działania sieci komputerowych oraz obniżania kosztów działania sieci komputerowych. W artykule zostaną omówione przykładowe zastosowania metod uczenia maszynowego w sieciach teleinformatycznych. Zostaną przedstawione najnowsze technologie sieci teleinformatycznych, w których stosowane są metody uczenia maszynowego, w tym: automatyzacja sieci oraz koncepcja cyfrowego bliźniaka. Zostaną również zaprezentowane najważniejsze wyzwania związane ze stosowaniem metod uczenia maszynowego w sieciach teleinformatycznych, takie jak: dostęp do danych, potrzeba ciągłej aktualizacji modeli w związku ze zmieniającymi się wzorcami w sieciach, wyjaśnialną sztuczną inteligencję (ang. Explainable Artificial Intelligence).
Słowa kluczowe: sieci teleinformatyczne, uczenie maszynowe, optymalizacja, automatyzacja sieci, cyfrowy bliźniak
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.3
Autorzy: SŁAWOMIR HAUSMAN
Streszczenie: Oczekuje się, że technologie dostępu radiowego wykorzystujące fale milimetrowe (mmWave), a w jeszcze większym stopniu terahercowe (THz), zapewnią znacznie większą niż obecnie przepustowość, zwłaszcza w obszarach o dużym natężeniu ruchu. Jednocześnie, silnie kierunkowe charakterystyki promieniowania anten, które muszą być wykorzystywane zarówno po stronie nadawczej, jak i odbiorczej łącza w celu przezwyciężenia znaczących strat absorpcyjnych w gazach atmosferycznych, dynamiczne blokowanie ścieżek propagacji przez duże statyczne i małe poruszające się obiekty, makro- i mikromobilność urządzeń użytkownika sprawia, że świadczenie niezawodnych usług za pośrednictwem tych zakresów częstotliwości jest złożonym zadaniem. Wyzwanie to jest dodatkowo komplikowane przez rodzaj spodziewanych aplikacji przewidzianych dla tych systemów, które z natury wymagają gwarantowanych parametrów jakościowych w interfejsie radiowym. W artykule omówiono wybrane zagadnienia dotyczące wykorzystania, modelowania propagacji i wpływu fal z tego zakresu na architekturę przyszłych sieci mobilnych
Słowa kluczowe: fale terahercowe, fale milimetrowe, modelowanie propagacji, systemy komórkowe i bezkomórkowek
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.4
Autorzy: Andrzej Bęben, Maciej Sosnowski, Witold Jóźwiak, Józef Woźniak, Krzysztof Gierłowski, Michał Hoeft, Marek Natkaniec, Piotr Boryło, Bartosz Belter, Maksymilan Furmann, Patryk Schauer, Łukasz Falas, Arkadiusz Warzyński, Igor Michalski, Dariusz Więcek
Streszczenie: Artykuł przedstawia unikatową infrastrukturę badawczą PL 5G opracowaną w ramach projektu „Krajowe laboratorium sieci i usług 5G wraz z otoczeniem” oraz kierunki badań dotyczących techniki 5G oraz przyszłej sieci 6G. Laboratorium umożliwia prowadzenie praktycznych eksperymentów, w środowisku zbliżonym do warunków sieci operatorskiej, dotyczących rozwoju techniki 5G/6G, a także szerokiego spektrum jej zastosowań w środowiskach terenowych, tj. morskim, lotniczym, przemysłowym czy miejskim. Przedstawiono również przykładowe eksperymenty wykorzystujące rozważaną infrastrukturę.
Słowa kluczowe: sieci 5G i 6G, infrastruktura badawcza, eksperymenty
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.5
Autorzy: MARCIN DRYJAŃSKI
Streszczenie: Since its establishment in 2020, the O-RAN ALLIANCE has undergone significant updates to the specifications of O-RAN. There have been notable advancements in the architectural aspects, interface details, and function definitions. The working groups release technical documents apaproximately every six months, new focus groups are formed, and emerging topics of interest are addressed. In line with the research advancements towards 6G in the field, the O-RAN ALLIANCE also considers this aspect. Recent trends such as security and energy efficiency in mobile networks are also being incorporated. This article provides an overview of the current status of standardization efforts and highlights the ongoing focus of the O-RAN ecosystem as per the abovementioned aspects.
Słowa kluczowe: Open Radio Access Networks, O-RAN, 5G, Network Intelligence
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.6
Autorzy: PAWEŁ KRYSZKIEWICZ
Streszczenie: Wielodostępowe przetwarzanie brzegowe jest techniką łączącą wykorzystanie sieci komunikacyjnych i oddalonych zasobów obliczeniowych. Pozwala wykonać złożone zadania obliczeniowe na potrzeby urządzeń o niewielkiej mocy obliczeniowej przy zachowaniu niewielkich opóźnień. Istotne jest jednak efektywne zarządzanie przydziałem zadań obliczeniowych do poszczególnych węzłów. W pracy przedstawiono jak system przetwarzania brzegowego może być zintegrowany z siecią 5G, a także jak można rozdzielić zasoby między poszczególne węzły, żeby zminimalizować zużycie energii. Przedstawiony zostanie szereg nowych stopni swobody, które umożliwiają znaczne obniżenie zużycia energii w stosunku do istniejących rozwiązań niezależnej optymalizacji części obliczeniowej i komunikacyjnej.
Słowa kluczowe: Wielodostępowe przetwarzanie brzegowe, efektywność energetyczna, 5G
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.7
Autorzy: Sebastian Zarębski, Krzysztof Rusek, Piotr Chołda
Streszczenie: Duże modele językowe (LLM) umożliwiły osiąganie niespodziewanie dobrych rezultatów w genero- waniu, tłumaczeniu i rozumieniu tekstu. Modele te mogą generować tekst w oparciu o ich dostosowanie do struktur ludzkiego języka i wymagania bądź żądania użytkownika. W niniejszym artykule we współpracy z firmą NOKIA zbadano wpływ specjalistycznych treści z dziedziny tele- komunikacyji na model Gemma-2B. Wyniki wskazują na celowość zastosowania podejścia z oszacowaniem perplek- sji w treściach o unikalnej i charakterystycznej zawartości, interesującej z punktu widzenia zastosowań telekomuni- kacyjnych (np. dokumentacja 3GPP). Wyniki pokazują, że odpowiednie dostrojenie modelu może zmniejszyć jego perpleksję średnio o 83% (w zależności od tematu).
Słowa kluczowe: NLP, LLM, testowanie oprogramowa- nia, testy regresyjne
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.8
Autorzy: Kamil Szczęch, Szymon Szott
Streszczenie: Sieci bezprzewodowe chcąc spełnić wy- magania współczesnych aplikacji, stają się niezwykle zło- żone co utrudnia ich konfigurację. Aby poradzić sobie z tą złożonością, można użyć technik uczenia maszynowe- go. Niniejsza praca opisuje koncepcję przyjętą w projekcie MLDR dotyczącą opracowania i wdrożenia interfejsu ra- diowego sterowanego za pomocą technik uczenia maszyno- wego. Opisujemy koncepcję architektury, która natywnie wspiera uczenie maszynowe, rozważane przypadki użycia, oraz przykład zastosowania opracowywanej koncepcji.
Słowa kluczowe: lokalne sieci bezprzewodowe, optyma- lizacja, uczenie maszynowe, zarządzanie zasobami
↗ Czytaj artykułDOI: 10.15199/59.2024.4.9
Autorzy: Tomasz Walczyna, Zbigniew Piotrowski
Streszczenie: W artykule zaprezentowano nową metodę predykcji zajętości pasma w kanale radiowym stosującą głę- bokie sieci neuronowe. Metoda ta wykorzystuje strukturę autoenkodera do wieleopozoiomowej kompresji spektrogra- mów sygnału radiowego, co pozwala na efektywne kodowa- nie i dekodowanie sygnału radiowego. Implementacja pro- stych warstaw liniowych umożliwia szybką generację sy- gnału przewidywanego (predykcję spektrogramu), co jest istotne dla dynamicznie zmieniających się warunków w ka- nale radiowym. Dzięki zastosowaniu opisanej w artykule metodzie możliwe jest precyzyjne przewidywanie zakresów zajętości pasma radiowego dla ustalonych okresów predyk- cji.
Słowa kluczowe: predykcja pasma, sieci neuronowe, sztuczna inteligencja, zajętość pasma radiowego
↗ Czytaj artykułAutorzy: Łukasz Kułacz, Adrian Kliks
Streszczenie: Wykrywanie zajętości widma jest kluczo- wym zagadnieniem umożliwiającym dynamiczny dostęp do widma. Współcześnie w celu polepszenia detekcji po- pularne są rozwiązania z obszaru uczenia maszynowego, w tym uczenia federacyjnego (FL). Głównym wyzwaniem w tym kontekście jest ograniczony dostęp do danych tre- ningowych. W pracy przedstawiono podejście rozproszo- ne FL, skupiając się na węzłach pozbawionych dostępu do danych uczących. Omówiono wyniki eksperymentu sprzę- towego polegającego na wykrywaniu sygnału DVB-T.
Słowa kluczowe: detekcja zajętości widma, dynamiczny dostęp do widma, uczenie federacyjne, uczenie maszynowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Paweł Popiołek, Jędrzej Bieniasz
Streszczenie: Niniejsza praca analizuje podatności sys- temów wykrywania włamań w sieciach (NIDS) na ata- ki typu przeciwstawnego. Zaproponowano metodę identyfikacji optymalnych perturbacji w ruchu siecio- wym, zwiększających niewykrywalność przez NIDS. Wyniki na zbiorze danych CTU-13 wykazały, że ataki te mogą zredukować dokładność wykrywania z 99,99% do około 40% w najlepszym przypadku. Podkreśla to konieczność zwiększenia odporności systemów opar- tych na uczeniu maszynowym na takie zagrożenia.
Słowa kluczowe: Ataki Omijania, Bezpieczeństwo Ucze- nia Maszynowego, Przeciwstawne Uczenie Maszyno- we, Systemy Wykrywania Włamań w Sieciach
↗ Czytaj artykułAutorzy: Franciszek Rakowski, Piotr Ostapowicz, Maciej Stróżyk, Maciej Głowiak, Marek Smolik
Streszczenie: W odpowiedzi na rosnące wyzwania stawiane przedsiębiorstwom produkcyjnym przez rewolucję przemy- słową 4.0, w tym zagrożenia atakami cybernetycznymi, opracowany został System Monitoringu Urządzeń Automa- tyki Przemysłowej (SMUAP). Architektura SMUAP oparta jest na pasywnym monitorowaniu ruchu sieciowego oraz analizie komunikacji między urządzeniami. Moduł anali- tyczny systemu oparty jest głównie na sztucznej inteligencji i uczeniu maszynowym, natomiast narzędziem do monitoro- wania sieci jest pasywny sniffer (w kilku opcjach, włączając technologię FPGA).
Słowa kluczowe: cyberbezpieczeństwo, detekcja, malware, sieci przemysłowe, system IDS, FPGA
↗ Czytaj artykułAutorzy: Miłosz Stypiński
Streszczenie: Znaczący postęp w technologi obliczeń z wykorzystaniem komputerów kwantowych jest ogrom- nym zagrożeniem dla obecnie wykorzystywanej krypto- grafii asymetrycznej. Sieci neuronowe typu Tree Parity Machine są alternatywnym algorytmem uzgodnienia klu- cza kryptograficznego. W ostatnim czasie zaproponowano szereg rozwiązań usprawniających właściwości klucz kryp- tograficznego otrzymanego z wykorzystaniem wspomnia- nego rozwiązania. Celem tego artykułu jest zbadanie za- leżności pomiędzy bezpieczeństwem usprawnień sieci Tree Parity Machine, a jej parametrami i rozmiarem.
Słowa kluczowe: uzgodnienie klucza kryptograficznego, uczenie wzajemne, sztuczne sieci neuronowe, kryptografia postkwantowa
↗ Czytaj artykułAutorzy: Sławomir Hanczewski, Piotr Remlein
Streszczenie: W artykule przedstawiono charakterystykę wybranych ataków możliwych do przeprowadzenia na usługi sieci 5G. Opisano również w jaki sposób można wyko- rzystać algorytmy sztucznej inteligencji (ang. artificial intel- ligence, AI) do wykrywania ataków na sieci 5G. Ponadto przedstawiono słabości tych algorytmów, które mogą być wykorzystane przez intruza do naruszenia ich bezpieczeń- stwa. Artykuł zawiera również niewielką część wyników uzy- skanych w ramach prowadzonych badań nad identyfikacją ataków w sieciach pakietowych. Przykładem takiej sieci jest sieć 5G. Za pomocą algorytmów SI dokonano analizy da- nych dostępnych w zbiorze danych CIC-IDS-2017.
Słowa kluczowe: ataki na sieci 5G, algorytmy SI, wykrywa- nie anomalii, bezpieczeństwo 5G
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jarosław Sadowski, Jacek Stefański
Streszczenie: W referacie przedstawiono koncepcję sys- temu lokalizacyjnego do jednoczesnej estymacji położenia i orientacji obiektów. Obiekt ruchomy jest wyposażony w ze- staw zsynchronizowanych odbiorników. Nadajniki referen- cyjne systemu są podzielone na grupy i pracują synchronicz- nie tylko w obrębie swojej grupy, bez zachowania synchro- nizacji pomiędzy grupami nadajników.
Słowa kluczowe: radiolokalizacja, radionawigacja, sys- temy asynchroniczne
↗ Czytaj artykułAutorzy: Kacper Bednarz, Jarosław Wojtuń, Cezary Ziółkowski
Streszczenie: Lokalizacja mobilnych źródeł emisji radio- wych wiąże się z koniecznością wykonywania wszelkich ob- liczeń w czasie rzeczywistym. Projektując sensor lokaliza- cyjny przeznaczony do wykorzystania na dronach, mamy natomiast do czynienia z ograniczonym rozmiarem ładunku. Metodą lokalizacji, która może zostać zaimplementowana na takim nośniku jest signal Doppler frequency, bazująca na estymacji częstotliwości dopplerowskiej. Częstotliwość ta może być wyznaczana na wiele sposobów. W tym artykule przebadano możliwości obliczeniowe różnych komputerów jednopłytkowych wchodzących w skład elementów sensora lokalizacyjnego, w przypadku zaimplementowania na nich widmowej metody estymacji częstotliwości. W oparciu o uzyskane wyniki określono ograniczenia związane z mak- symalną szerokością pasma sygnałów emitowanych przez lo- kalizowane nadajniki.
Słowa kluczowe: lokalizacja, odtwarzanie, częstotliwości, signal Doppler frequency (SDF), komputer jednopłytkowy (SBC)
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marcin Kołakowski
Streszczenie: W referacie przedstawiono metodę selekcji wyników pomiarów przeznaczoną dla systemów lokaliza- cji osób wewnątrz pomieszczeń. Metoda zakłada podział pomieszczenia na strefy, którym przypisane są zestawy węzłów systemu pozwalające na lokalizację z największa dokładnością. Najkorzystniejsze zestawy są przyporząd- kowywane do stref na podstawie miary uwzględniającej fizyczne ograniczenia lokalizacji użytkownika i najczęściej obierane przez niego trajektorie ruchu. Badania ekspery- mentalne wykazały, że zastosowanie metody pozwala na zwiększenie dokładności lokalizacji w stosunku do stoso- wania stałych zestawów węzłów.
Słowa kluczowe: lokalizacja wewnątrzbudynkowa, me- tody adaptacyjne, UWB
↗ Czytaj artykułAutorzy: Paweł Oleksy, Łukasz Januszkiewicz
Streszczenie: Diagnostykę przewodu pokarmowego można obecnie przeprowadzić za pomocą endoskopów kapsułko- wych, które pozwalają wykryć zmiany chorobowe, nie powo- dując przy tym dyskomfortu dla pacjenta. W przypadku wy- krycia jakichkolwiek nieprawidłowości nie mają jednak in- formacji o ich dokładnym położeniu. W artykule zaprezen- towano metodę lokalizacji endoskopu kapsułkowego opartą na analizie fazy sygnału odebranego wykorzystującą adap- tacyjny model ciała człowieka. Artykuł opracowano na pod- stawie rozprawy doktorskiej P.Oleksego.
Słowa kluczowe: Endoskopy bezprzewodowe, FDTD, Mo- dele ciała człowieka, Radiolokaliacja
↗ Czytaj artykułAutorzy: Mirosław Klinkowski
Streszczenie: Artykuł prezentuje wyniki analizy koszto- wej optycznej sieci Xhaul wykorzystującej pasywną tech- nologię zwielokrotniania długości fali (WDM) i agregują- cej ruch w warstwie optycznej przy pomocy optycznych multiplekserów add/drop (OADM). Badanie dotyczy sie- ci miejskiej i uwzględnia koszt elementów sieciowych oraz dzierżawy światłowodu jak i ograniczenia w zasięgu trans- misji. Wyniki wskazują na opłacalność rozwiązania przy niskim i średnim obciążeniu ruchem, szczególnie dla sys- temów WDM obsługujących większą liczbę kanałów.
Słowa kluczowe: pasywne sieci WDM, radiowe sieci do- stępowe, sieci optyczne, Xhaul
↗ Czytaj artykułAutorzy: Krzysztof Kosmowski, Rafał Bryś, Adam Dudko
Streszczenie: Referat dotyczy możliwości przeprowadzenia ataków na sieć szkieletową 5G. Przedstawiono koncepcję ataków polegających na modyfikacji pakietów kontrolnych protokołu PFCP oraz ich realizację. Omówiono również możliwości wykrycia tego typu zagrożeń.
Słowa kluczowe: Sieć Szkieletowa 5G, protokół PFCP, ma- nipulacja pakietami
↗ Czytaj artykułAutorzy: Krzysztof Sadura
Streszczenie: W niniejszej pracy przedstawiono meto- dę horyzontalnego skalowania wydajności funkcji UPF na potrzeby sieci 5G. Proponowany algorytm dopasowu- je liczbę uruchomionych instancji UPF do zmieniającego się okresowo obciążenia sieci na podstawie analitycznego modelu z teorii kolejek i prognozy ruchu sieciowego doko- nanej przez rekurencyjną sieć neuronową LSTM. Wyniki przeprowadzonych eksperymentów symulacyjnych wyka- zały skuteczność rozwiązania oraz jego przewagę nad me- todą proponowaną przez innych autorów.
Słowa kluczowe: LSTM, sieć 5G, skalowanie, UPF
↗ Czytaj artykułAutorzy: Witold Jóźwiak
Streszczenie: Artykuł dotyczy rozwoju sieci 5G ewo- luujących w kierunku zintegrowanych systemów sieciowo- chmurowych. Celem badań jest opracowanie nowych stra- tegii orkiestracji aplikacji i usług sieci 5G, które wyko- rzystują zasoby różnych dostawców, tj. operatorów sieci, dostawców MEC i chmurowych. Proponowane strategie wykorzystują model orkiestracji bazujący na metodach programowania liniowego. Przeprowadzone eksperymen- ty potwierdziły, że wspólna orkiestracja aplikacjami oraz funkcjami UPF pozwala uzyskać największą efektywność.
Słowa kluczowe: 5G/6G, orkiestracja, programowanie matematyczne, przetwarzanie na brzegu sieci, UPF
↗ Czytaj artykułAutorzy: Łukasz Rybak, Janusz Dudczyk, inż. Piotr Mazur
Streszczenie: Artykuł ukazuje znaczenie sztucznej inteli- gencji AI dla rozpoznania radioelektronicznego ELINT. Ce- lem było przedstawienie procesu przetwarzania danych ELINT ze wskazaniem potencjału jego automatyzacji przez zastosowanie nadzorowanych i nienadzorowanych algoryt- mów uczenia maszynowego ML. Scharakteryzowano etapy procesu przetwarzania danych ELINT i wybrane algorytmy klasyfikacji i grupowania. Wyniki wykazały potencjał apli- kacyjny poszczególnych algorytmów AI w różnych proble- mach z zakresu przetwarzania danych ELINT.
Słowa kluczowe: algorytmy, ELINT, rozpoznanie radioe- lektroniczne, sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Alicja Olejniczak, Jarosław Sadowski
Streszczenie: Niniejszy artykuł prezentuje zastosowanie modelu głębokiej sieci neuronowej do estymacji średniego odchylenia fazy sygnałów odebranych i jest elementem ba- dań obejmujących szersze zagadnienie, jakim jest odbiór sy- gnałów GMSK wspomagany uczeniem maszynowym. Ana- liza pozwoliła potwierdzić wysoką skuteczność sieci neuro- nowej, a wyniki obejmowały kanały ETU i EPA oraz dane pomiarowe zebrane w rzeczywistym środowisku wewnątrz- budynkowym. Rozwiązanie porównano z klasycznymi meto- dami estymacji średniego odchylenia fazy.
Słowa kluczowe: głębokie uczenie, GMSK, GSM, uczenie maszynowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Wojciech Flakowski, Maciej Krasicki, Rafał Krenz
Streszczenie: Niniejsza publikacja prezentuje przegląd metod detekcji oraz klasyfikacji sygnałów radiowych wyko- rzystywanych do komunikacji z bezzałogowymi statkami powietrznymi. Artykuł przedstawia zarówno techniki wstępnego przetwarzania sygnału, algorytmy detekcyjne, jak również wybrane sposoby klasyfikacji sygnałów, bazują- ce na technikach uczenia maszynowego oraz sieciach neuro- nowych. Dodatkowo prezentowane są architektury wybra- nych algorytmów detekcyjnych w ujęciu złożoności oblicze- niowej oraz skuteczności detekcji pożądanych sygnałów.
Słowa kluczowe: bezzałogowe statki powietrzne, detekcja sygnałów radiowych, radio definiowane programowo, sieci neuronowe, uczenie maszynowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Ilia Zainutdinov, Rafał Krenz
Streszczenie: Artykuł ten bada wykorzystanie uczenia maszynowego do optymalizacji komunikacji satelitarnej, gdzie tradycyjne informacje zwrotne są ograniczone. Integracja wcześniej obliczonych planów sesji z modelami Random Forest i sekwencyjnymi, szkolonymi na danych symulacyjnych, ma na celu skuteczne radzenie sobie z dynamicznymi wyzwaniami komunikacyjnymi. Wstępne wyniki wskazują na obiecujący potencjał w zakresie zwiększenia efektywności i niezawodności komunikacji satelitarnej.
Słowa kluczowe: Algorytmy adaptacyjne, komunikacja satelitarna, modelowanie predykcyjne, optymalizacja transmisji, uczenie maszynowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Mariusz Borowski, Mateusz Buczkowski
Streszczenie: W artykule zaprezentowano metodę krypto- graficznej ochrony użytkowników sieci 5G przed atakiem typu MitM przy użyciu węzłów przekaźnikowych. Metoda opiera się na wyznaczeniu kryptograficznej sumy kontrolnej poprzez mechanizm kryptograficzny HMAC, którego da- nymi wejściowymi są: klucz symetryczny K_PHYint oraz konkatenacja standardowej sumy kontrolnej wyliczonej w warstwie MAC i znacznika bloku, skonstruowanego po- przez połączenie zmiennych identyfikatorów użytych zaso- bów podczas komunikacji z prawdziwą stacją bazową.
Słowa kluczowe: atak typu MitM, HMAC, integralność, kod uwierzytelniający, węzeł przekaźnikowy
↗ Czytaj artykułAutorzy: Michał Bajor, Piotr Chołda, Bartłomiej Gdowski, Daniel Karcz, Marcin Niemiec, Filip Opiłka, Miłosz Stypiński, Wojciech Szczepanik
Streszczenie: Kryptografia postkwantowa oferuje roz- wiązania mające na celu ochronę danych przed poten- cjalnymi zagrożeniami wynikającymi z rozwoju kompu- terów kwantowych. Niniejszy artykuł analizuje globalne wysiłki i strategie wdrożenia tego rozwiązania, skupiając się na działaniach Unii Europejskiej oraz postępie prac w Polsce. Szczególną uwagę poświęcono projektowi PQ- REACT, który ma na celu rozwój i implementację za- awansowanych algorytmów postkwantowych w systemach teleinformatycznych i infrastrukturze krytycznej.
Słowa kluczowe: bezpieczeństwo, algorytmy postkwan- towe, kryptografia asymetryczna, ochrona danych
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marcin Kołakowski
Streszczenie: W referacie zaprezentowano koncepcję metody lokalizacji przemieszczającej się osoby za pomocą smartfona. Metoda wykorzystuje dane z sensorów iner- cyjnych i pomiary poziomu sygnałów WiFi oraz fakt, że ze względu na ograniczenia przestrzenne część trajekto- rii ruchu może być zaobserwowana jedynie w wybranych miejscach.
Słowa kluczowe: lokalizacja wewnątrzbudynkowa, ucze- nie maszynowe, WiFi
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jarosław Sadowski, Olga Błaszkiewicz, Krzysztof Cwalina, Alicja Olejniczak, Piotr Rajchowski, Jacek Stefański
Streszczenie: W referacie opisano wyniki pomiarowej we- ryfikacji efektywności pracy asynchronicznej metody lokali- zowania obiektu na płaszczyźnie za pomocą sygnałów loka- lizacyjnych wysyłanych jednocześnie z dwóch nadajników umieszczonych na tym obiekcie w znanej odległości od sie- bie
Słowa kluczowe: radiolokalizacja, radionawigacja, sys- temy asynchroniczne
↗ Czytaj artykułAutorzy: Vitomir Djaja-Jośko, Jan Tuchowski
Streszczenie: Rosnące zapotrzebowanie na usługi wykorzy- stujące informacje o lokalizacji osób wewnątrz pomieszczeń implikuje dynamiczny rozwój systemów udostępniających takie dane. Jednym z zastosowań jest wspomaganie osób starszych, dla których najwygodniejszym mógłby okazać się system nie wymagający noszenia dodatkowych urządzeń. Takie podejście jest możliwe dzięki wykorzystaniu czujni- ków podczerwieni. W referacie przedstawiono koncepcję systemu lokalizacyjnego wykorzystującego dwa sensory, bę- dące uproszczonymi kamerami termowizyjnymi, pozwala- jące na wyznaczanie lokalizacji w jednym pomieszczeniu.
Słowa kluczowe: lokalizacja wewnątrz pomieszczeń, czuj- niki podczerwieni, przetwarzanie obrazu, termografia
↗ Czytaj artykułAutorzy: Karolina BŁASZCZUK, Zbigniew PIOTROWSKI
Streszczenie: Niniejszy przegląd omawia trzy główne me- tody namierzania emiterów radiowych: AOA, TDOA i DOA. Każda z metod ma swoje unikalne zalety i wady, a wybór odpowiedniej metody zależy od specyficznych wymagań, takich jak liczba dostępnych odbiorników, wymagania dotyczące dokładności oraz odporność na zakłócenia.
Słowa kluczowe: emitery radiowe, kąt nadejścia, kierunek nadejścia, różnica czasu nadejścia, walka radioelektro- niczna
↗ Czytaj artykułAutorzy: Angela Ruiz Alvarez, Andres Vejar, Faysal Marzuk
Streszczenie: Smart cities are increasingly utilizing IoT sens- ing technologies to address urban challenges more effectively. Traditional 4G/5G technology-based measurement systems may not be suitable for applications requiring thousands of IoT nodes, making Low Power Wide Area Network (LP- WAN) technologies like LoRaWAN more suitable. This ar- ticle focuses on waste management, a critical aspect of smart cities. Despite societal pressure for segregation and recycling, there is no guarantee that the collected waste will be pro- cessed correctly. To address this, a LoRaWAN system is ex- plored to monitor waste composition information in smart bins. This data helps to monitor waste bin fullness levels in real time, optimize garbage collection routes, and remotely manage collection schedules. We assessed the LoRaWAN sys- tem in the context of an actual city scenario using field mea- surements and simulation within a framework to incorporate LoRaWAN-enabled sensors and devices into existing infras- tructure, aiming for operational efficiency, cost savings, and the overarching goal of enhanced environmental sustainabil- ity.
Słowa kluczowe: LoRaWAN, Smart Bins, Intelligent Waste Man- agement
↗ Czytaj artykułAutorzy: Joanna Szewczyk, Piotr Remlein, Mariusz Nowak, Wojciech Cieślak
Streszczenie: W artykule poruszono wpływ metody aktywa- cji urządzeń końcowych pracujących w sieci LoRaWAN na ich podatność na ataki. Przeprowadzone eksperymenty miały na celu zidentyfikowanie słabości systemu oraz ocenę skuteczności potencjalnych ataków i ich wpływu na bezpie- czeństwo komunikacji w sieci LoRaWAN. Komunikacja w sieci LoRaWAN, mimo zastosowania metod uwierzytel- nienia i szyfrowania, jest podatne na ataki.
Słowa kluczowe: DoS, LoRaWAN, LPWAN, Szyfrowanie, Bezpieczeństwo Komunikacji
↗ Czytaj artykułAutorzy: Dominika Wanat, Dawid Juszka, Mikołaj Leszczuk, Lucjan Janowski
Streszczenie: Metryki QoS (Quality of Service) w testach apli- kacji internetowych dostarczają wielu informacji o zachowaniu danej aplikacji w warunkach niestabilnego połączenia sieciowe- go. Pomiar ten jest jednak często dokonywany w hermetycznych warunkach laboratoryjnych. Skutkuje to uproszczeniem ich ana- lizy kosztem niepełnego obrazu zachowania i środowiska aplika- cji oraz zachowań użytkownika. Aby zaadresować ten problem, opracowano urządzenie nazwane MANIANA (Mobile Applian- ce for Network Interrupting, Analysis & Notorious Annoyance). Umożliwia ono przeprowadzanie testów aplikacji w sieci domo- wej użytkownika. Oparte jest ono o platformę Raspberry Pi 4 oraz otwartoźródłowe komponenty, umożliwiające testy aplika- cji w sposób bezpieczny, wydajny oraz uniwersalny.
Słowa kluczowe: Quality of Service (QoS), Quality of Experien- ce (QoE), niezawodność aplikacji, Internet of Things (IoT), za- kłócenia sieciowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Artur Frankiewicz, Krzysztof Grochla
Streszczenie: W grudniu 2022r organizacja LoRa Alliance wydała specy- fikację mechanizmu retransmisji danych dla sieci działają- cych w protokole LoRa WAN. Propozycja mechanizmu re- transmisji podąża w kierunku minimalizacji konieczności rekonfiguracji sieci i maksymalizacji uniwersalności rozwią- zania kosztem nieco niższej wydajności energetycznej. Do tej pory publikacja standardu nie uzyskała szerszej debaty w środowisku naukowym. Niniejsza publikacja jest oceną wy- dajności energetycznej mechanizmu retransmisji jak rów- nież ewaluacją możliwości komercyjnego zastosowania urządzeń retransmitujących w sieciach zdalnego opomiaro- wania zużycia wody.
Słowa kluczowe: LoRa WAN, LPWAN, sieci bezprzewo- dowe, retransmisja
↗ Czytaj artykułAutorzy: Dawid Mieloch, Dominika Klóska, Adrian Dziembowski, Błażej Szydełko, Adam Grzelka, Jakub Stankowski
Streszczenie: Wielowidokowe sekwencje wizyjne są nie- zbędne do rozwoju technologii wykorzystywanych dla celów wizji wszechogarniającej. Szczególnie ważną częścią tych badań są prace nad nowymi normami kompresji. W tym ar- tykule przedstawiono przegląd metod, których użycie w pro- cesie tworzenia sekwencji ma korzystny wpływ na ich koń- cową jakość, co potwierdzają wyniki przeprowadzonych ba- dań eksperymentalnych. Proces tworzenia wielowidokowej sekwencji został przedstawiony na przykładzie sekwencji Choreo, obecnie wykorzystywanej w pracach ISO/IEC MPEG Implicit Neural Visual Representation.
Słowa kluczowe: system wielokamerowy. wizja wszecho- garniająca
↗ Czytaj artykułAutorzy: Mehrunnisa, Dawid Juszka, Yi Zhang, Mikołaj Leszczuk
Streszczenie: W tym badaniu oceniamy wydajno´s´c modeli VGG-16, EfficientNetB0 i SimCLR w klasy- fikacji 5000 podwodnych zdje´c. Zbio´r danych podzielono na 75 procent do celo´w szkoleniowych i 25 procent do testo´w, przy czym reczne etykietowanie zapew- niało dokładne odwzorowanie podstaw. Zastosowali´smy grupowanie K-´srednich do segmentacji zbioru danych na podstawie podobien´stwa oraz PCA w celu zm- niejszenia wymiarowo´sci przy jednoczesnym zachowaniu struktury semantycznej. Zro´z˙nicowany zbio´r danych zwieksza zdolno´s´c modeli do uogo´lniania w ro´z˙nych warunkach. Ocenili´smy grupowanie i klasyfikacje za pomoca wyniku sylwetki, wska´znika Daviesa-Bouldina i wska´znika Calinskiego-Harabasza. Wyniki ujawniaja mocne i słabe strony kaz˙dego modelu, dostarczajac infor- macji na temat przyszłych ulepszen´ w analizie obrazo´w podwodnych
Słowa kluczowe: VGG-16, Efficient, NetB0, In- ceptionV3, model SimCLR, PCA (analiza gl�o´wnych sk�ladowych, grupowanie K-´srednich, metoda �lok- cia, wynik sylwetki, indeks Daviesa-Bouldina, indeks Calinskiego-Harabasza.
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marta Bistroń, Zbigniew Piotrowski
Streszczenie: W artykule przedstawiono nowoczesne podej- ścia do watermarkingu wideo wspieranego sztuczną inteli- gencją, koncentrując się na kluczowych wyzwaniach tech- nicznych oraz perspektywach rozwoju tej technologii. W pierwszej części omówiono rolę AI w poprawie odporności na ataki, wydajności i skalowalności oraz w podnoszeniu ja- kości znaków wodnych wideo. W drugiej części zaprezento- wano perspektywy rozwoju, obejmujące integrację ze struk- turami sieci neuronowych, takimi jak Vision Transformers, relacyjne głębokie uczenie i uczenie ze wzmocnieniem.
Słowa kluczowe: odporność znaku wodnego, sieci neuro- nowe, sztuczna inteligencja, watermarking wideo
↗ Czytaj artykułAutorzy: Paweł Duszejko, Zbigniew Piotrowski
Streszczenie: W artykule prezentujemy innowacyjny algorytm znakowania wodnego obrazów, wykorzystujący głębokie sieci neuronowe z modułem atencji. Proponowane rozwiązanie pozwala na wysoce transparentne zakodowanie ukrytego znacznika w obrazach o wysokiej rozdzielczości, zachowując ich oryginalną jakość. Dzięki zastosowaniu miękkiej atencji, nasz system osiąga doskonałe wyniki w zakresie odporności znaków wodnych. Demonstrujemy efektywność metody na przykładach wraz z wykazem metryk.
Słowa kluczowe: Znakowanie wodne, uczenie głębokie, przetwarzanie obrazu, miękka atencja
↗ Czytaj artykułAutorzy: Damian Koszewski
Streszczenie: Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie systemu miksowania muzyki, który w sposób automatyczny miksuje surowe nagrania z dobrą jakością, niezależnie od gatunku muzycznego. Zaproponowano architekturę opartą na jednowymiarowych autoenkoderach Wave-U-Net oraz wykonano szereg testów subiektywnych i obiektywnych. Uzyskane wyniki dowodzą, że miksy stworzone automatycznie przez zaproponowany system mogą być oceniane równie wysoko jak miksy przygotowane profesjonaInie.
Słowa kluczowe: Autoenkoder Wave-U-Net, automatyczne miksowanie muzyki, parametryzacja sygnału muzycznego, testy odsłuchowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jarosław Magiera, Piotr Rajchowski
Streszczenie: Referat poświęcono zagadnieniu zakłócania sygnałów pilotowych w interfejsie radiowym 5G NR . Przed- stawiono charakterystykę sygnału referencyjnego DMRS oraz uwarunkowania możliwości jego selektywnego zakłóce- nia. Opisano schemat transmisji w kanale fizycznym PUSCH, zaimplementowany w oprogramowaniu Sionna. Zaprezentowano model symulacyjny oraz założenia badań wpływu zanieczyszczenia pilotów na jakość transmisji. Przedstawiono wyniki badań w zależności od mocy źródła zakłócenia oraz od jego lokalizacji względem stacji bazowej
Słowa kluczowe: 5G NR, DMRS, zakłócanie selektywne, zanieczyszczenie pilotów
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marcin Hoffmann
Streszczenie: Jednym z najważniejszych wyzwań zwią- zanych z implementacją sieci Open RAN o architekturze zorientowanej na użytkownika jest odpowiednie formowa- nie tzw. klastrów obsługujących. Problem ten może być efektywnie rozwiązany za pomocą zaproponowanego algo- rytmu wykorzystującego współpracę pomiędzy xApp’em i rApp’em. Wyniki symulacji pokazały, że zaproponowane rozwiązanie pozwala na zwiększenie mediany z rozkładu przepływności użytkowników o 16% względem standardo- wej architektury zorientowanej na sieć
Słowa kluczowe: 6G, Massive MIMO, sieć zorientowana na użytkownika, Open RAN
↗ Czytaj artykułAutorzy: Piotr Rajchowski, Luis M. Correia, Krzysztof K. Cwalina
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki eksperymentalnych badań dokładności estymacji położenia terminala użytkownika korzystającego z interfejsu radiowego 5G-NR. W środowisku miej- skim dokonano rejestracji rzeczywistych sygnałów sieci 5G, a następnie przeprowadzono badania nu- meryczne. Celem było zweryfikowanie różnic do- kładności estymacji położenia w trzech różnych środowiskach: wewnątrz- i zewnątrzbudynkowym oraz tzw. deep-indoor.
Słowa kluczowe: 5G-NR, Charakterystyka kanału ra- diowego, Radiolokalizacja, SDR
↗ Czytaj artykułAutorzy: Krzysztof Wesołowski
Streszczenie: W artykule przedstawiono metodę sepa- racji sygnału intencjonalnych zakłóceń z ważonej sumy sygnału użytecznego i zakłócającego. Metoda jest oparta na zasadzie ślepej separacji źródeł sygnałów wymagają- cej jedynie określonej liczby próbek sygnału odebranego i odpowiedniej liczby anten odbiornika MIMO. Jako kryte- rium optymalizacji algorytmu odbioru zastosowano kryte- rium adaptacji zaproponowane wcześniej przez autora do ślepej korekcji adaptacyjnej sygnału danych. Przedstawio- no również wyniki symulacji modelowanego systemu.
Słowa kluczowe: Ślepa separacja źródeł sygnałów, sys- temy MIMO, intencjonalne zakłócanie
↗ Czytaj artykułAutorzy: Zbigniew Łaskarzewski, Krzysztof Grochla
Streszczenie: Liczniki mediów coraz częściej wyposażane są w możliwość zdalnego odczytu wskazań. Jest on realizowany w modelu stacjonarnym lub obchodzonym. W modelu ob- chodzonym najpopularniejszym schematem komunikacji jest periodyczne nadawanie ramek pomiarowych, jednak jak pokazuje analiza w niniejszej pracy, schemat komunika- cji oparty na energooszczędnym nasłuchu (próbkowaniu preambuły) jest bardziej energooszczędny, a także wymaga mniej czasu na realizację transmisji. Wskazane także zostały parametry mające wpływ na wybór schematu komunikacji.
Słowa kluczowe: odczyt obchodzony, efektywność energe- tyczna komunikacji, bezprzewodowe sieci sensorowe, Inter- net Rzeczy, odbiór próbkowany
↗ Czytaj artykułAutorzy: Adrian Kubowicz, Jerzy Łopatka, Piotr Gajewski
Streszczenie: W artykule przedstawiono koncepcję kogni- tywnej transmisji metodą podkładania, z zastosowaniem rozpraszania widma za pomocą szybkich przeskoków czę- stotliwości FHSS (ang. Frequency Hopping Spread Spec- trum) wraz z architekturą rozwiązania aplikacyjnego. Przedstawiono wyniki symulacji. Omówiono wyzwania jakie się wiążą z rozwojem tej technologii.
Słowa kluczowe: filtr dopasowany, okienkowanie sygnału, Radio Kognitywne, synchronizacja, FHSS
↗ Czytaj artykułAutorzy: Tomasz Jóźwik
Streszczenie: Referat omawia zastosowania sieci FA- NET w rozwiązaniach wojskowych oraz cywilnych. Przed- stawiono wyzwania związane z projektowaniem i użyt- kowniem sieci FANET. Omówiono klasyfikację stosowa- nych protokołów routingu dla sieci FANET. Zapropono- wano uogólniony model optymalizacji matematycznej na potrzeby oceny efektywności energetycznej protokołów. Przedstawiono zachowanie modelu dla prostych przypad- ków testowych i omówiono wyzwania związane z jego za- stosowaniem.
Słowa kluczowe: energooszczędność, optymalizacja, protokoły routingu, routing unicast, sieci FANET
↗ Czytaj artykułAutorzy: Zbigniew Zakrzewski
Streszczenie: W artykule przedstawiono propozycję wpro- wadzenia do sieci WLAN architektury C-AP (Centrali- zed/Cloud Access Point), która umożliwi w przyszłości sto- sowanie interfejsów D-RoF (Digitized Radio-over-Fiber) lub A-RoF (Analog Radio-over-Fiber). Na podstawie przepro- wadzonych obliczeń wykazano, że nawet dla interfejsów Wi- Fi 802.11 pracujących w paśmie mmWave z bardzo szero- kimi kanałami częstotliwościowymi jest to możliwe. Wzorce zostały zaczerpnięte z rozwiązań stosowanych w dobrze roz- poznawalnym interfejsie CPRI (Common Public Radio In- terface).
Słowa kluczowe: architektura C-RAN, CPRI, DIPP, DSB- RFoF, radio poprzez światłowód, Wi-Fi fronthaul
↗ Czytaj artykułAutorzy: Piotr Jurkiewicz, Michał Rzepka, Piotr Jaglarz, Jerzy Domżał, Robert Wójcik
Streszczenie: W artykule przedstawiono implementa- cję rutera klasy domowej umożliwiającego jednoczesny adaptacyjny dostęp do Internetu przy użyciu wielu sie- ci dostępowych. Urządzenie składa się z płytki rozwojo- wej BPI-W2 oraz autorskiej płytki nakładkowej zapew- niającej funkcje sieciowe i pracuje pod kontrolą systemów operacyjnych OpenWRT i Android. Przeprowadzone testy wykazały, że umożliwia na jednoczesny dostęp do Inter- netu przy użyciu dwóch sieci dostępowych i osiągnięcie co najmniej przepustowości 183% pojedynczego łącza w przypadku pobierania i 159% w przypadku wysyłania da- nych.
Słowa kluczowe: ruter, przepływy, tablica przepływów, inżynieria ruchu, multi-homing
↗ Czytaj artykułAutorzy: Krzysztof Maślanka, Jarosław Wojtuń, Jan M. Kelner
Streszczenie: Rynek platform i aplikacyjnych zastosowań bezzałogowych statków powietrznych (BSP) jest obecnie jed- nym z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi przemysłu i usług, zarówno w odniesieniu do segmentu cy- wilnego jak i wojskowego. W tym artykule przedstawiamy testy jakości usług dla radiowego modułu DTC SOL8SDR wykorzystywanego na BSP do transmisji danych. Moduł ten będzie wykorzystany w systemie rozpoznania radioelektro- nicznego na grupie BSP.
Słowa kluczowe: bezzałogowy statek powietrzny (BSP), ja- kość usług, moduł DTC SOL8SDR, system
↗ Czytaj artykułAutorzy: Syed Uddin, Waqas ur Rahman, MichaI Grega, MikoIaj Leszczuk
Streszczenie: W ostatniej dekadzie znaczący wzrost ruchu wideo przyniósł wieIe wyzwań dIa dostawców transmisji wideo na żywo, którzy muszą zapewnić spójną jakość doświadczenia (QoE) dIa widzów. Strumieniowanie na żywo o niskiej Iatencji przez HTTP zużyciem dynamicznego adaptacyjnego strumieniowania przez HTTP (LL-DASH) pojawiło się, aby dostarczać treści wideo wysokiej jakości i krótką Iatencję end-to-end. Zaproponowano wieIe aIgorytmów adaptacyjnych opartych na niskiej Iatencji, takich jak Learn2Adapt(L2A-LL) i Low on Latency (L@LA), które podejmują decyzje na podstawie heurystycznych modeIi predykcyjnych i modeIi uczących się. Niniejszy artykuł anaIizuje, jak skutecznie aIgorytmy niskiej Iatencji poprawiają doświadczenie użytkownika. AIgorytmy niskiej Iatencji są porównywane z tradycyjnymi aIgorytmami adaptacyjnego strumieniowania przez HTTP (HAS). Środowisko DASH.js jest używane do oceny eksperymentaInej. Wyniki eksperymentów pokazują, że aIgorytm L2A-LL osiąga najwyższą przepływność, a aIgorytm LOL + zajmuje drugie miejsce pod tym wzgIędem. AIgorytmy niskiej Iatencji osiągają wyższą przepływność wideo w porównaniu do standardowych aIgorytmów adaptacyjnego strumieniowania. Wyniki pomogą zidentyfikować ograniczenia istniejących aIgorytmów adaptacyjnych i wskazać strategie ich uIepszania.
Słowa kluczowe: adaptacyjne strumieniowanie przez HTTP, dynamiczne adaptacyjne strumieniowanie przez HTTP, jakość doświadczenia, niska Iatencja
↗ Czytaj artykułAutorzy: Paweł Andruloniw, Piotr Zwierzykowski, Karol Kowalik
Streszczenie: Rosnąca popularność treści opartych o stru- mieniowanie adaptacyjne oraz możliwości wdrożenia ich do systemów telewizyjnych wymagają, aby operatorzy podej- mowali działania w obrębie analizy i polepszenia jakości usług dla swoich klientów. Niniejszy referat opisuje podej- ście do subiektywnej oceny jakości wideo w systemie TV jed- nego z polskich dostawców usług. Opisano, w jaki sposób za- implementowano badanie oraz przedstawiono analizę ocen użytkowników dla pojedynczych błędów kodowania treści w systemie opartym o strumieniowanie adaptacyjne.
Słowa kluczowe: jakość doświadczeń, ocena subiektywna, over-the-top, strumieniowanie adaptacyjne
↗ Czytaj artykułAutorzy: Sylwester Kaczmarek, Krzysztof Zalewski
Streszczenie: Nadzór parametrów jakościowych w sieci z protokołem IP jest jedną z ważniejszych funkcji jaką musi dysponować Operator sieci telekomunikacyjnej. W pracy przedstawiono koncepcję systemu rejestracji i monitorowa- nia przeznaczonego do realizacji tego celu. Jest to rozwiąza- nie pasywne stosujące rozszerzenie standardu IPFIX, które określono mianem SIPFIX. Opisano praktyczną realizację i wyniki testów Próbnika, jednego z podstawowych elemen- tów składowych tego systemu. Wyniki potwierdziły możli- wość realizacji zaproponowanego systemu.
Słowa kluczowe: IPFIX, monitorowanie, Próbnik, QoS, YAF
↗ Czytaj artykułAutorzy: Rafał Przesmycki, Marek Bugaj, Bartosz Dudziński, Leszek Nowosielski
Streszczenie: W artykule przedstawiono antenę o dużym zysku energetycznym, która wykonana została na podłożu dielektrycznym i przeznaczona jest do pracy w systemie 5G w paśmie high-band. Opracowana antena posiada zwartą konstrukcję o wymiarach (5,16 x 5,05 x 0,254) mm. Jako podłoże do budowy anteny wykorzystano laminat ROGERS RT5880 o przenikalności dielektrycznej 2,2 i grubości h=0,254 mm. W artykule przedstawiono analizę wyników sy- mulacji i pomiarów parametrów elektrycznych i charakte- rystyk promieniowania zaprojektowanej anteny. Opisana w artykule antena mikropaskowa o dużym zysku energetycz- nym, pracująca w systemach 5G o częstotliwości środkowej 38 GHz charakteryzuje się niskim współczynnikiem odbicia -29,11 dB, bardzo dużym zyskiem energetycznym 7,61 dBi i paśmie pracy równym 1,21 GHz (3,18%).
Słowa kluczowe: antena, antena mikropaskowa, duży zysk energetyczny, system 5G
↗ Czytaj artykułAutorzy: Łukasz Januszkiewicz, Iwona Nowak, Karol Kropidłowski
Streszczenie: W artykule przedstawiono projekt anteny tekstylnej przeznaczonej do nasobnego systemu przesyłania obrazu, wykorzystującego transmisję bezprzewodową w pa- śmie 2,4 GHz. Opracowana antena jest strukturą war- stwową, wykorzystującą dzianinę dystansową o właściwo- ściach elektroizolacyjnych oraz tkaninę przewodzącą. W ar- tykule przedstawiono projekt anteny, wyniki symulacji komputerowych oraz weryfikację pomiarową dopasowania impedancyjnego anteny prototypowej.
Słowa kluczowe: antena, elektronika noszona, e-tekstylia, systemy bezprzewodowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Paweł Hatka, Dawid Brząkała, Marcel Garczyk, Paweł Płaczkiewicz, Marta Sieradzka, Cyryl Prentki
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki pomia- rów charakterystki odbiciowej dla rekonfigorowalnych ma- tryc antenowych (RMA). Pomiary zostały przeprowadzo- ne w środowisku nieidealnym, tj. typowym dla późniejsze- go praktycznego zastosowania. Podczas eksperymentów wykorzystano popularne matryce zrealizowane w projek- cie otwartoźródłowym OpenSourceRIS. W badaniu sku- piono się na uzyskaniu dwóch rodzajów charakterystki od- biciowej - dwu- i trójwymiarowej.
Słowa kluczowe: Rekonfigurowalne Matryce Antenowe, Charakterystyka Odbiciowa, Pomiary, 6G
↗ Czytaj artykułAutorzy: Maciej Urbański, Krzysztof Czuba
Streszczenie: Niniejszy artykuł stanowi streszczenie rozprawy dok- torskiej pod tym samym tytułem, zrealizowanej w Instytu- cie Systemów Elektronicznych Politechniki Warszawskiej. Artykuł przedstawia prace dotyczące rozwoju elementów systemów generacji i dystrybucji wzorcowych sygnałów synchronizacji dla akceleratorów European XFEL, SIN- BAD, FLASH, działających w ośrodku DESY w Niem- czech. Przedstawiono opracowania nowych i istotnie zmie- nionych elementów wspomnianych systemów oraz opraco- waną metodykę projektowania takich elementów.
Słowa kluczowe: Dryf fazy, liniowy akcelerator cząstek elementarnych, stabilizacja fazy, system generacji i dys- trybucji sygnału synchronizacji.
↗ Czytaj artykułAutorzy: Łukasz Jopek, Szymon Grabarek, Kinga Sikorska
Streszczenie: W artykule przedstawiono dwie metody mode- lowania niesnellowskich odbić od metapowierzchni takich jak inteligentne powierzchnie odbijające. Omówiono oraz porównano możliwości modelowania za pomocą metody róż- nic skończonych w dziedzinie czasu oraz metody śledzenia promieni.
Słowa kluczowe: 6G, FDTD, IRS, kształtowanie wiązek, śle- dzenie promieni
↗ Czytaj artykułAutorzy: Adam Samorzewski, Adrian Kliks
Streszczenie: W niniejszym artykule przeanalizowano charakterystykę propagacji sygnału radiowego na obsza- rze zawierającym się w granicach miasta Poznania (Pol- ska). W rozważaniach przyjęto wykorzystanie sieci dostę- pu radiowego RAN (ang. Radio Access Network) syste- mu bezprzewodowego 5. generacji (5G NR – ang. New Radio), w skład którego wchodzi 8 stacji bazowych (SB) wykorzystujących technologię antenową SISO (ang. Sin- gle Input Single Output) lub MIMO (ang. Multiple Input Multiple Output) w zależności od przyjętej konfiguracji komórek sieciowych. Na badanym obszarze umieszczono również 15 matryc odbijających zwanych Inteligentnymi Powierzchniami Rekonfigurowalnymi (IPR) oraz uwzględ- niono ich wpływ na propagację sygnału radiowego dla róż- nych wysokości ich zawieszenia.
Słowa kluczowe: 5G, Inteligentne Powierzchnie Re- konfigurowalne, propagacja sygnału radiowego, tłumienie ścieżki, systemy bezprzewodowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marta Sieradzka, Cyryl Prentki, Tomasz Jaworski, Paweł Hatka, Dawid Brząkała, Marcel Garczyk, Paweł Płaczkiewicz, Łukasz Kułacz, Paweł Kryszkiewicz, Adrian Kliks
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki przepro- wadzonego eksperymentu pomiarowego z wykorzystaniem rekonfigurowalnych mataryc antenowych (RMA) dla po- lepszenia jakości detekcji sygnału. W pierwszej kolejności przedstawiono procedurę tworzenia ograniczonej książki kodowej. Następnie omówiono wybór najlepszego wzorca elementów antenowych dla polepszenia detekcji sygnału w wybranym punkcie. Zaprezentowano także porównanie wyników zastosowania prostego algorytmu detekcji ener- gii w środowisku bez oraz z użyciem matryc antenowych.
Słowa kluczowe: Rekonfigurowlne Matryce Antenowe, Książka Kodowa, Wzorce Antenowe, Pomiary, Detekcja Sygnałów
↗ Czytaj artykułAutorzy: Olga Błaszkiewicz, Jarosław Sadowski, Piotr Rajchowski
Streszczenie: W artykule zaprezentowane zostały możliwo- ści zmiany postaci sekwencji Zadoff-Chu używanej do wyge- nerowania sygnału synchronizacyjnego NPSS w interfejsie radiowym NB-IoT. Modyfikacji poddano elementy charak- terystyczne sekwencji z uwzględnieniem: root index, ciągu binarnego czy składnika funkcji wykładniczej w celu po- prawy właściwości korelacyjnych na potrzeby synchroniza- cji pracy terminali użytkowników.
Słowa kluczowe: NB-IoT, NPSS, sekwencja binarna, Za- doff-Chu
↗ Czytaj artykułAutorzy: Olga Błaszkiewicz, Jarosław Magiera, Alicja Olejniczak, Piotr Rajchowski, Jarosław Sadowski, Jacek Stefański, Krzysztof K. Cwalina
Streszczenie: W niniejszym artykule opisano re- zultaty uzyskane w ramach zrealizowanego pro- jektu definiowanego programowo frameworka wą- skopasmowego interfejsu radiowego dla urządzeń Internetu Rzeczy. Przedstawiono elementy skła- dowe konfigurowalnego interfejsu radiowego oraz jego charakterystykę eksploatacyjną.
Słowa kluczowe: framework, Internet Rzeczy, IoT, NB- IoT
↗ Czytaj artykułAutorzy: Tomasz Walczyna, Jarosław Wojtuń, Cezary Ziółkowski, Bogdan Uljasz
Streszczenie: Zmienność profilu gęstości ładunków ma istotne znaczenie dla modelowania i analizy możliwości transmisji fal radiowych w jonosferze. Aproksymacja pro- filu, której celem jest jego predykcja, stanowi temat tego opracowania. Podstawą prezentowanej metodyki są dane pomiarowe w postaci jonogramów, które można pozyski- wać ze stacji sondujących rozmieszczonych w różnych miejscach Ziemi. W artykule opisano podstawowe systemy stacji sondujących, które zapewniają dostęp do baz danych z wynikami testowania jonosfery. Opis procedury wyzna- czania profilu gęstości elektronów na podstawie ekstrakcji danych z jonogramów jest głównym celem tego artykułu.
Słowa kluczowe: propagacja fal radiowych w jonosferze, sondowanie jonosfery, jonogramy, gęstość elektronów, przetwarzanie obrazowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marcin Moskal, Michał Kryk, Krzysztof Malon, Jan M. Kelner
Streszczenie: Mapy środowiska radiowego stanowią po- mocne narzędzie wykorzystywane do planowania sieci ra- diowych i zarządzania nimi. Znajdują one także zastosowa- nie np. w sieciach radia kognitywnego lub mobilnych sie- ciach doraźnych. Istotnym aspektem wyznaczania takich map jest dokładność odwzorowania rzeczywistych warun- ków propagacyjnych. W artykule przedstawiono rozszerze- nie algorytmu generowania map tłumienia o uwzględnienie warstwy budynków wraz z uzyskanymi rezultatami badań.
Słowa kluczowe: mapa środowiska radiowego, mapa tłu- mienia propagacyjnego, propagacja fal radiowych, warstwa budynków
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jakub Kostuj, Miłosz Maćkowski-Nowak, Kamil Dalil, Dawid Karnafel, Krzysztof Cichoń
Streszczenie: Celem artykułu jest analiza tłumienia sygnału radiowego w sali wykładowej dla częstotliwości 20 GHz. Przeprowadzono badanie rzetelności wyników symulacji propagacji fali elektromagnetycznej w modelu sali wykładowej stworzonej w programie Altair Feko, a następnie porównano otrzymane dane z wynikami badań empirycznych. Pomiary w sali wykładowej wykonano za pomocą dwóch anten dookólnych, umieszczonych na statywach na wysokości 60 cm.
Słowa kluczowe: pomiary tłumienia propagacyjnego, modele wewnątrzbudynkowe, propagacja fali
↗ Czytaj artykułAutorzy: Nikoloz Glonti, Marta Sieradzka, Cyryl Prentki, Krzysztof Cichoń, Jarosław Szóstka
Streszczenie: W pracy poruszono tematykę projektowania linii TEM w celu wytworzenia jednorodnego pola elektromagnetycznego (EM). Założenia projektowe poddano symulacji, aby dla wymaganych rozmiarów linii uzyskać najlepsze możliwe parametry S11/S12 i najbardziej jednorodne pole EM. Zbudowaną linię zweryfikowano podczas pomiarów, gdzie uzyskano wysoką zgodność z wartościami wynikającymi z symulacji.
Słowa kluczowe: Linia TEM, natężenie pola EM, S11/S21, pomiar mocy odbieranej
↗ Czytaj artykułAutorzy: Małgorzata Warecka
Streszczenie: Niniejsza praca jest omówieniem fragmen- tów rozprawy doktorskiej autorki. Przedstawia ideę połą- czenia opisu analitycznego z metodą elementów skończo- nych poprzez uogólnioną macierz impedancji. Przedsta- wione zostały analizy dwóch struktur z wykorzystaniem metody hybrydowej, które wraz z porównaniem względem innych metod stanowią potwierdzenie zasadności prezen- towanego podejścia.
Słowa kluczowe: metoda elementów skończonych, me- tody hybrydowe, struktury rezonansowe, uogólniona ma- cierz impedancji
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jakub Stankowski, Bartosz Sojka, Tomasz Grajek, Adrian Dziembowski
Streszczenie: W niniejszym artykule przedstawiono efek- tywne rozwinięcie metryki IV-PSNR, służącej do obiektyw- nego pomiaru jakości dla wizji wszechogarniającej. Zapro- ponowany algorytm – IV-PSNRYUVM – uwzględnia analizę ruchu w dziedzinie czasu. Analiza ta możliwa jest dzięki do- daniu wektorów ruchu jako czwartej składowej dla każdego piksela obrazu. Przeprowadzone eksperymenty pokazują, że zaproponowana modyfikacja znacząco zwiększa korelację między obiektywną i subiektywną jakością wizji wszecho- garniającej.
Słowa kluczowe: wizja wszechogarniająca, ocena jakości wizji, obiektywny pomiar jakości
↗ Czytaj artykułAutorzy: Tomasz Konaszyński, Avrajyoti Dutta, Dawid Juszka, Mikołaj Leszczuk
Streszczenie: W przeprowadzonym eksperymencie badawczym w obszarze Quality of Experience dla wideo 2D został przeanalizowany aspekt wpływu stanu psychofizycznego (zmęczenia, złego nastroju) uczestników eksperymentu na uzyskane wyniki. Wykazano związek między negatywnym stanem psychofizycznym testera a jakością i adekwatnością uzyskanych wyników badań, co stawia pod znakiem zapytania zasadność udziału testerów w złym stanie psychofizycznym w eksperymentach QoE o ograniczonym budżecie i dostępności testerów.
Słowa kluczowe: QoE, ocena subiektywna, forma psychofizyczna testera, nastrój i poziom zmęczenia, mikro- struktura treści
↗ Czytaj artykułAutorzy: Avrajyoti Dutta, Tomasz Konaszynski, Dawid Juszka, Mikołaj Leszczuk
Streszczenie: Niniejsze badanie bada ocenę subiektyw- nej jakości wizyjnej za pomocą krótkich sekwencji wizyj- nych na platformie crowdsourcingowej. Łącznie 47 uczest- ników oceniło 170 krótkich sekwencji wizyjnych, korzy- stając z skali Absolute Category Rating (ACR). Mimo że wszystkie krótkie sekwencje wizjne były w pełnej roz- dzielczości HD, sekwencje wizyjne o jakości „dostatecz- nej” skutkowały dłuższym czasem odpowiedzi (1867,19 ms), przekraczającym inne kategorie przy limicie 5000 ms. Eksperyment przeprowadzono wyłącznie w przeglądarce Google Chrome w trybie incognito, aby wyeliminować ze- wnętrzne zakłócenia. Użycie automatycznego sekwencyj- nego odtwarzania umożliwiło efektywne zbieranie danych, co pozwolało użytkownikowi zakończyć eksperyment w około 55 minut. Wyniki wskazują, że sekwencje wizyj- ne o jakości „dostatecznej” regularnie otrzymywały oceny po upływie dłuższego czasu, co sugeruje obecność poten- cjalnych stronniczości w subiektywnych ocenach. Badanie podkreśla znaczenie uwzględniania zmiennych konteksto- wych, takich jak rozdzielczość monitora i projekt ekspery- mentu, podczas oceny jakości sekwencji wizyjnych. Wyni- ki poprawiają nasze zrozumienie sposobu, w jaki użytkow- nicy postrzegają jakość sekwencji wizyjnych, i dostarcza- ją cennych wniosków na przyszłe badania nad technologią multimedialną.
Słowa kluczowe: Crowdsourcing, Processed Video Sequences (PVS), Quality of experience (QoE), ocena subiek- tywna jakości wideo, Absolute Category Rating (ACR) Level, czas odpowiedzi
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jakub Stankowski, Weronika Nowak, Tomasz Grajek, Adrian Dziembowski
Streszczenie: W pracy przedstawiono nową miarę obiek- tywnego pomiaru jakości dla wizji wszechogarniającej. Za- proponowana metryka powstała w sposób analogiczny do tego jak opracowano miarę IV-PSNR na podstawie miary PSNR. Tym razem zamiast PSNR wykorzystano SSIM. Przeprowadzone eksperymenty pokazały, że zapropono- wana miara SSIV jest jeszcze lepiej skorelowana z wynikami oceny subiektywnej (MOS) niż inne znane metryki, w tym IV-PSNR.
Słowa kluczowe: wizja wszechogarniająca, ocena jakości wizji, obiektywny pomiar jakości
↗ Czytaj artykułAutorzy: Gabriel Jekateryńczuk, Zbigniew Piotrowski
Streszczenie: W artykule przedstawiono szczegółową ana- lizę oraz porównanie metody znakowania wodnego sygna- łów audio za pomocą metody cyfrowego przetwarzania sygnałów bez przetwarzania sygnałów sieciami neurono- wymi. Skupiono się na zastosowaniu dyskretnej transfor- maty falkowej – DWT oraz dyskretnej transformaty kosi- nusowej - DCT. Głównym celem badań jest ocena i porów- nanie miar jakości znaku wodnego osadzonego w różnych rodzajach treści audio, takich jak sygnał mowy, muzyka popularna i muzyka klasyczna.
Słowa kluczowe: bezpieczeństwo cyfrowe, przetwarzanie sygnałów, sygnały audio, znakowanie wodne
↗ Czytaj artykułAutorzy: Mustafa Mohammed Hasan Alkalsh, Adrian Kliks
Streszczenie: Nieproporcjonalny rozkład obciażenia spowodowany mobilnościa użytkowników to wyzwanie dla sieci bezprzewo-dowych, które nasila sie przy gestych wdroz˙eniach małych komórek obniżajacych efektywno´s´c sieci. Artykuł proponuje skalowalny algorytm zarzadzania mobilnościa (MM) z uwzglednieniem obciaz˙enia do efek- tywnego zarzadzania zasobami sieci. Algorytm zbiera in- formacje o obciaz˙eniu komo´rek i dynamicznie dostosowuje parametry przekazy-wania (HO) dla zro´wnowaz˙onego ruchu. Badania te po-prawiaja strategie MM w przyszłych sieciach bezprzewo-dowych.
↗ Czytaj artykułAutorzy: Dariusz Zmysłowski, Jan M. Kelner
Streszczenie: Ocena jakości usług QoS (Quality of Service) w sieciach 5G jest zwykle realizowana na podstawie wartości kluczowych wskaźników wydajności KPI (Key Performance Indicator) takich jak przepustowość lub opóźnienie. Parame- try te można wyznaczać przy realizacji konkretnej usługi lub testów wydajnościowych, np. z wykorzystaniem aplikacji iPerf. Bardziej powszechnym rozwiązaniem jest wykorzy- stanie parametrów referencyjnego sygnału radiowego, np. RSRP, SINR, RSRQ, które mogą być wyznaczane w sposób ciągły, niezależnie od realizowanych usług. Autorzy we wcześniejszej pracy przedstawili analizę korelacyjną pomię- dzy parametrami sygnałów radiowych i KPI usług. Na pod- stawie tych badań dla scenariusza iPerf, wyselekcjonowali dwa parametry RSRQ i SINR wyznaczane dla standardu 5G, które pozwalają jednoznacznie identyfikować opera- tora. W tym przypadku zastosowali regresję liniową dla da- nych pomiarowych. W tym artykule przedstawiono analo- giczną metodę identyfikacji operatora dla scenariusza transmisji strumieni wideo realizowanych w serwisie You- Tube wraz z propozycją wykorzystania regresji kwadrato- wej.
Słowa kluczowe: jakość usług, 5G New Radio, sieć mo- bilna, reference signal received quality (RSRQ), signal-to- interference-plus-noise ratio (SINR), regresja.
↗ Czytaj artykułAutorzy: Marcin Rodziewicz
Streszczenie: W artykule rozpatrywany jest sys- tem, w którym umożliwiono komunikację bezpo- średnią przy współdzieleniu zasobów łącza w gó- rę z użytkownikami komórkowymi. W rezultacie zarówno użytkownicy komunikacji bezpośredniej, jak i użytkownicy komórkowi doświadczają dodat- kowych zakłóceń. W celu zmniejszenia ich wpływu na działanie systemu przedstawiono metodę aloka- cji zasobów radiowych dla urządzeń komunikacji bezpośredniej wykorzystującą informację kontek- stową.
Słowa kluczowe: Komunikacja bezpośrednia, Świado- mość otoczenia, Rozdział zasobów, System komórkowy
↗ Czytaj artykułAutorzy: Faysal Marzuk, Andres Vejar, Piotr Chołda
Streszczenie: Artykuł dotyczy problematyki zarządzania za- sobami w łączności V2X (vehicle-to-everything), która korzy- sta z otwartych sieci dostępu radiowego Open-RAN w sys- temach 6G. Skupiono się na przetwarzaniu zadań oblicze- niowych przekazywanych przez pojazdy do infrastruktury (j. ang. offloading tasks), która jest połączona z jednostkami RSU zlokalizowanymi w ciągach komunikacyjnych użytkow- ników końcowych (pojazdów). Sformułowano problem alo- kacji zasobów jako zadanie optymalizacji skupione na mini- malizowaniu zużycia energii przy jednoczesnym spełnieniu ograniczeń dotyczących szybkości przesyłania danych w górę oraz opóźnień. W celu uzyskania rozwiązania optymalnego posłużono się profesjonalnym solwerem CPLEX, dzięki cze- mu zminimalizowano liczbę aktywnych RSU oraz ustalono optymalne powiązania między pojazdami a infrastrukturą. Wydajność modelu została przebadana dla kilku scenariuszy z różną gęstością pojazdów i RSU.
Słowa kluczowe: 6G, alokacja zasobów, inteligentne syste- my transportowe ITS, optymalizacja, systemy łączności V2X (pojazd-cokolwiek).
↗ Czytaj artykułAutorzy: Waldemar Karcz
Streszczenie: Zmiany dopuszczalnych poziomów PEM w środowisku miały ułatwić realizację inwestycji w Polsce. Efekt ten nie został osiągnięty, ponieważ w przepisach wyko- nawczych nadal jako kryterium instalacji mogących nega- tywnie oddziaływać na środowisko obowiązuje aksjomat „moc EIRP niemniejsza niż 15 W”. Norma PN-EN IEC 62232:2023-07 otwiera możliwości wyznaczania gęstości mocy i natężenia pola wokół instalacji stacji bazowych pra- cujących w zakresie od 100 MHz do 300GHz oraz wokół an- ten parabolicznych .
Słowa kluczowe: gęstość mocy, stacja bazowa, uproszczone procedury oceny, zgodność produktu
↗ Czytaj artykułAutorzy: Salim Janji
Streszczenie: Niniejszy artykuł omawia wdrożenie dro- na wyposażonego w rekonfigurowalną inteligentną po- wierzchnię (Reconfigurable Intelligent Surface, RIS) celem stworzenia dronowej stacji przekaźnikowej (Drone Relay Station, DRS), aby zwiększyć łączność między pojazda- mi (Vehicle-To-Vehicle, V2V) na ziemi. Trajektoria DRS jest optymalizowana w taki sposób, aby możliwie najszyb- ciej osiągnąć położenie maksymalizujące przepustowość. Dodatkowo uwzględniana jest obecność węzła zakłócają- cego, a rozwiązanie analityczne jest wyprowadzone w ce- lu określenia optymalnej orientacji DRS w każdym kroku czasowym, minimalizując zakłócenia dla odbiornika. Wy- niki symulacji potwierdzają skuteczność proponowanego modelu.
Słowa kluczowe: bezzałogowy statek powietrzny, rekon- figurowalna inteligentna powierzchnia, niezawodność ko- munikacji, zakłócenia
↗ Czytaj artykułAutorzy: Michał Konieczka, Paweł Skokowski
Streszczenie: Zdobycie przewagi informacyjnej jest jednym z kluczowych elementów prowadzenia działań operacyj- nych. Wykorzystanie nowoczesnej technologii w konfliktach powoduje, że funkcjonujące systemy rozpoznawcze mogą być niewystraczająco skuteczne by zaspokoić bieżące zapo- trzebowanie informacyjne. Aby sprostać stawianym wyma- ganiom, poszukiwane są nowe rozwiązania, które będą w stanie szybko i skutecznie zbierać niezbędne informacje. W artykule przedstawiono ocenę zastosowania BSP w procesie monitorowania widma w walce radioelektronicznej. Prze- prowadzone badania, wykazały niepodważalne zalety wyko- rzystania dronów w procesie monitorowania widma w walce radioelektronicznej.
Słowa kluczowe: bezzałogowy statek powietrzny, detekcja sygnałów, monitorowanie widma, radio programowalne, walka radioelektroniczna
↗ Czytaj artykułAutorzy: Bartosz Bossy, Grzegorz Fotyga, Aleksander Nowak, Paweł Żukowski
Streszczenie: W niniejszym artykule przedstawiono no- wy rekurencyjny algorytm detekcji sygnału, bazując na analizie częstotliwościowo czasowej. Algorytm przetesto- wano dla szerokiej gamy rzeczywistych sygnałów zareje- strowanych z wykorzystaniem stanowiska pomiarowego. Wyniki pokazują, że zaproponowany algorytm bardzo do- brze wykrywa sygnał użyteczny, a w dodatku jest skalowa- ny. Ponadto w obecnej postaci detekcja zajmuje dwukrot- ność czasu trwania sygnału, a możliwe jest zmniejszenie jej czasu poprzez m.in. zrównoleglenie obliczeń.
Słowa kluczowe: detekcja, dron, pomiary, zagłuszanie
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jaromir Gajewski, Jerzy Łopatka
Streszczenie: W artykule przedstawiono badania dotyczące lokalizacji urządzeń nadawczych w terenie zurbanizowa- nym przy użyciu zaawansowanych technik takich jak algo- rytm MUSIC, wsteczne śledzenie promieni i sztuczna inteli- gencja. Zastosowanie tych metod pozwoliło na znaczną po- prawę dokładności lokalizacji, szczególnie przy użyciu sieci neuronowych do filtracji danych z BR a poprzez to na zna- czące zwiększenie dokładności lokalizacji w terenie zurbani- zowanym.
Słowa kluczowe: algorytm MUSIC, lokalizacja, propagacja sygnału, raytracing, sieci neuronowe
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jacek Pieleszek, Konrad Bródka
Streszczenie: Niniejsze opracowanie przedstawia aktualną zajętość pasma UKF-FM w Polsce. Porusza aspekty doboru nowych częstotliwości do planu, możliwości rozwoju oraz przyszłość radiofonii w Polsce.
Słowa kluczowe: UKF, FM, Radiofonia, Genewa 84
↗ Czytaj artykułAutorzy: Igor Michalski, Ryszard J. Zieliński
Streszczenie: W artykule zostaną pokazane wyniki pom- iarów charakterystyk zaników w sieci jednocząstotliwościo- wej (SFN) DAB+ i ich porównanie z wynikami symulacji. Uzyskane wyniki pomiarów dowodzą rzeczywistego występowania wielu selektywnych zaników w paśmie sygnału DAB+. Wysoka zgodność wyników pomiarów charakterystyk zaników z wynikami symulacji, którą równ- ież zaprezentowano w artykule, wskazuje na możliwość przewidywania obszarów i charakterystyk zaników na pod- stawie badań symulacyjnych. Tym samym na ich podstawie możliwe będzie określenie miejsc występowania tego zjaw- iska i uwzględnienie go w procesie planowania sieci SFN.
Słowa kluczowe: sieć jednoczęstotliwościowa, radiofonia cyfrowa DAB+, analiza zaników, pomiary zaników
↗ Czytaj artykułAutorzy: Michał Sybis, Wojciech Flakowski, Marcin Rodziewicz, Rafał Krenz
Streszczenie: Artykuł przedstawia znaczenie stacji na- ziemnych w zapewnianiu skutecznej komunikacji z sateli- tami CubeSat, które stały się coraz bardziej powszechne w przestrzeni kosmicznej. Stacje naziemne pełnią kluczo- wą rolę w ułatwianiu przesyłania danych, kontrolowania i monitorowania tych niewielkich satelitów, które często operują na niskich orbitach okołoziemskich. Artykuł pod- kreśla również znaczenie ciągłego rozwoju stacji naziem- nych, aby sprostać dynamicznym potrzebom współcze- snych misji kosmicznych wykorzystujących satelity Cube- Sat.
Słowa kluczowe: stacja naziemna, komunikacja, sateli- ta, Cubesat
↗ Czytaj artykułAutorzy: Kornelia Kostrzewska, Paweł Kryszkiewicz
Streszczenie: Praca ma na celu zaproponowanie nowe- go modelu dla nieliniowej charakterystyki wzmacniacza radiowego ze zmiennym napięciem zasilania pracującym w szerokim zakresie częstotliwości. Przedstawiona została propozycja rozszerzonego modelu Rappa. Zaproponowany model zweryfikowano na podstawie pomiarów charaktery- styk trzech różnych wzmacniaczy. Model ten może być wy- korzystany do projektowania systemów 6G "świadomych" niedoskonałości układów wejściowo-wyjściowych.
Słowa kluczowe: Modelowanie wzmacniacza, Model Rappa, Śledzenie obwiedni, Wzmacniacz mocy
↗ Czytaj artykułAutorzy: Maciej Kaczyński, Zbigniew Piotrowski
Streszczenie: Zagadnienie stabilnego przekazywania infor- macji, a zwłaszcza stabilnej transmisji informacji w formie video w warunkach braku stabilnej prędkości przesyłania danych dla specyficznych zastosowań jest kwestią istotną. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie efektywnej metody modyfikacji kodeka video zapewniającej zwiększe- nie jakości video dla wysokich wartości kompresji wprowa- dzanej przez kodek video poprzez jego modyfikacje z wyko- rzystaniem jego lustrzanego odbicia bazując na głębokiej sieci neuronowej.
Słowa kluczowe: kodek video, obraz, video, głęboka sieć neuronowa, kompresja
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jarosław Samelak
Streszczenie: Niniejsza praca przedstawia opis badań nad nową metodą predykcji międzywidokowej, dedykowanej systemom kamer rozmieszczonych w przybliżeniu na okręgu. W pierwszej części przedstawiono autorską metodę rektyfikacji wielowidokowych sekwencji wizyjnych o koło- wym rozmieszczeniu kamer. W drugiej części dostosowano technikę 3D-HEVC do szybkiej i efektywnej kompresji zrek- tyfikowanych sekwencji. Ocena eksperymentalna wykazała, że zaproponowana metoda jest zarówno szybsza, jak i bar- dziej efektywna niż 3D-HEVC bez autorskich modyfikacji.
Słowa kluczowe: 3D-HEVC, kompresja wizji, predykcja międzywidokowa, rektyfikacja wizji, wizja wielowidokowa
↗ Czytaj artykułAutorzy: Filip Korus, Dawid Juszka, Michał Grega, Mikołaj Leszczuk, Michał Suchoń
Streszczenie: Serwisy strumieniowania wideo odpowia- dają za 82% całego ruchu IP (dane na rok 2022 według Cisco). Netflix, TikTok, YouTube czy Twitch, zyskują po- pularność, przyciągając zarówno uwagę fanów filmów i se- riali, jak i miłośników gier komputerowych. Jednak, kom- presja materiałów wideo generowanych podczas wydarzeń e-sportowych staje się wyzwaniem, nawet dla zaawanso- wanych kodeków. Badania oparte na metrykach jakości wideo ujawniają te trudności, co pozwoliło opracować mo- del uczenia maszynowego do oceny trudności kompresji.
Słowa kluczowe: gry komputerowe, metryki jakości wi- deo, model uczenia maszynowego, QoE
↗ Czytaj artykułAutorzy: Wiktor Tekiela, Jerzy Domżał
Streszczenie: Utrzymanie wysokiej dostępności sieci jest wyzwaniem dla wielu dostawców usług telekomunikacyj- nych oraz chmurowych. System proponowany w artykule pozwala uporządkować proces rekonfiguracji oraz całko- wicie wyeliminować przerwy techniczne związane z rekon- figuracją infrastruktury
Słowa kluczowe: Automatyzacja infrastruktury, De- vOps, Środowiska testowe, Zarządzanie zmianami
↗ Czytaj artykułAutorzy: Jerzy Martyna
Streszczenie: Obliczenia mobilne z użyciem chmur brzegowych są jedną z kluczowych technologii sieci komórkowych. Odpowiednie rozmieszczenie chmur brzegowych w sposób istotny wpływa na zrównoważenie ich obciążenia oraz zmniejszenie czasu opóźnienia transmisji. W artykule przedstawiono metodę, która może w istotny sposób poprawić efektywność działania sieci komórkowej. Eksperyment symulacyjny potwierdza, że zastosowanie tej metody zapewnia wymagania stawiane przez użytkowników
Słowa kluczowe: Chmura brzegowa, mobilne przetwarzanie brzegowe, równoważenie obciążenia, zerowe opóźnienie.
↗ Czytaj artykułAutorzy: Dominik Dulas, Justyna Witulska, Agnieszka Wyłomańska, Krzysztof Walkowiak
Streszczenie: Podstawowym wkładem tej pracy jest oce- na wielowymiarowego modelu VARMAX, wykorzystują- cego rzeczywiste dane o ruchu i środowisku sieci w połą- czeniu na etapie uczenia z danymi o konfiguracji komórek, w celu dokładnego prognozowania wskaźników telekomu- nikacyjnych, które są kluczowe przy wymiarowaniu sieci 5G z zastosowaniem plastrowania. Wyniki pokazują, że technika ta jest skuteczna w długoterminowym przewidy- waniu opóźnień i przepustowości, które znacząco wpływa- ją na jakość usługi w plastrze, w horyzoncie 3 miesięcy.
Słowa kluczowe: jakość usług, planowanie wydajności, plastrowanie sieci, prognozowanie
↗ Czytaj artykuł